E.E.S.V. Securex Corporate
Maatschappelijke zetel: Tervurenlaan 43, 1040 Brussel
Ondernemingsnummer: BTW BE 0877.510.104 - RPR Brussel

Contracten/Clausules

Telewerkers > 2. Occasioneel telewerk

Wat is occasioneel telewerk?

Definitie

De wet definieert het occasioneel telewerk als een vorm van organisatie en/of van uitvoering van het werk waarbij, met gebruikmaking van informatietechnologie, werkzaamheden die ook op de bedrijfslocatie van de werkgever uitgevoerd zouden kunnen worden, incidenteel en niet op regelmatige basis, buiten die bedrijfslocatie worden uitgevoerd

Wanneer het telewerk op regelmatige basis en dus niet incidenteel uitgevoerd wordt, is er sprake van structureel telewerk. Dit structurele telewerk, dat niet door de wet, maar door de cao nr. 85 van de Nationale Arbeidsraad geregeld wordt, wordt in een aparte fiche besproken.

Doel van de wetgeving

Zoals gezegd, legt cao nr. 85 de spelregels vast waarbinnen werkgever en werknemer telewerk kunnen overeenkomen[1]. De cao beperkt het telewerk echter tot werknemers die op structurele basis, bijvoorbeeld een dag per week of elke dag een paar uur, van thuis uit (of op elke andere door de werknemer gekozen locatie[2]) werken. 

Een werkgever die zijn werknemers ook sporadisch eens laat thuiswerken, bijvoorbeeld omdat de loodgieter die dag zal langskomen, deed dit tot voor kort dus buiten enig wettelijk kader, zodat het noch voor de werkgever, noch voor de werknemer duidelijk was welke regels hierbij nageleefd moeten worden. De wet werkbaar en wendbaar werk heeft hier nu een mouw aangepast door ook voor deze gevallen een kader te scheppen.

Tenslotte is het telewerk georganiseerd in het kader van de coronacrisis in principe een vorm van occasioneel telewerk. U vindt echter specifieke informatie over het telewerk dat door de overheid aanbevolen of verplicht wordt ten gevolge van de pandemie in de fiche Telewerkers - 3. Telewerk en coronavirus. Dit telewerk wordt geregeld door de cao nr. 149 van de NAR[3].

 


[1] Collectieve arbeidsovereenkomst nr. 85 gesloten in de Nationale Arbeidsraad op 9 november 2005, en later gewijzigd door cao nr.85bis van 27 februari 2008.

[2] Satellietkantoren van de werkgever vallen hier evenwel niet onder.

[3] Collectieve arbeidsovereenkomst nr. 149 gesloten in de Nationale Arbeidsraad op 26 januari 2021.

 

Voor welke werknemers?

Het occasioneel telewerk wordt ingevoerd voor werknemers uit de privésector[1].

Het occasioneel telewerk is bedoeld voor werknemers die omwille van overmacht of om persoonlijke redenen hun werkzaamheden niet op kantoor kunnen uitvoeren.  De memorie van toelichting geeft als voorbeelden van overmacht autopech of een treinstaking aan en als voorbeelden van persoonlijke redenen een tandartsbezoek, het vervullen van administratieve formaliteiten, het bezoek van een technicus,…  Deze lijst is niet exhaustief, dus werkgever en werknemer kunnen ook andere redenen voldoende achten om telewerk mogelijk te maken.

Uiteraard is ook occasioneel telewerk enkel mogelijk voor zover de werknemer een functie en/of een activiteit uitvoert die hiermee verenigbaar is.  Zo zal een bewakingsagent of een receptioniste onmogelijk van thuis uit kunnen werken, aangezien hun aanwezigheid op de bedrijfslocatie onontbeerlijk is voor de uitoefening van hun functie.

 


[1] De wet beperkt het toepassingsgebied immers tot de werknemers en de werkgevers die onderworpen zijn aan de wet van 5 december 1968 betreffende de collectieve arbeidsovereenkomsten en de paritaire comités.

 

Is het telewerk een recht?

De werknemer moet het telewerk bij zijn werkgever aanvragen[1].  Er bestaat dus geen absoluut recht, aangezien de werkgever steeds het recht heeft om de aanvraag te weigeren. De werkgever moet zijn weigering wel motiveren

De memorie van toelichting bij de wet geeft aan dat de werkgever kan weigeren om redenen die bijvoorbeeld verband houden met de noodwendigheden inzake de werking van de dienst of de onderneming (bijvoorbeeld indien de werknemer op de gevraagde dag absoluut aanwezig moet zijn op een vergadering) of met het oneigenlijk gebruik van het occasioneel telewerk (bijvoorbeeld indien de werknemer buitensporig gebruik maakt van het occasioneel telewerk).

 


[1] Meer uitleg over de procedure vindt u onder de vraag “Hoe moet de werknemer het telewerk aanvragen?”

 

Hoe moet de werknemer het telewerk aanvragen?

Initiatief van de werknemer

De werknemer die van het occasioneel telewerk gebruik wil maken, moet dit voorafgaandelijk en binnen een redelijke termijn, bij de werkgever aanvragen, met opgave van de redenen

De wet voorziet geen formaliteiten voor deze aanvraag, maar zegt wel dat de procedure om het occasioneel telewerk aan te vragen en toe te staan of te weigeren, vastgesteld kan worden in een collectieve arbeidsovereenkomst of in (een bijlage bij) het arbeidsreglement.   Deze cao of bijlage moet dan ook nog een aantal andere elementen bevatten. Voor meer informatie hierover verwijzen we u naar de vraag Wat neemt u op in het arbeidsreglement?

Antwoord van de werkgever

Instemming met het telewerk

Indien de werkgever instemt, zijn er geen formaliteiten voorzien.  Een mondelinge toezegging volstaat dus. 

Opgelet! Het akkoord van de werkgever wordt in principe niet vermoed.  Bij gebrek aan reactie van de werkgever is er dan ook geen instemming voor het telewerk en gelden de regels die van toepassing zijn in geval van weigering van het telewerk (zie hieronder). 

De onderneming kan evenwel in een telewerkbeleid voorzien (zie de vraag “Wat neemt u op in het arbeidsreglement?”) en in dat kader bepalen dat het akkoord van de werkgever wel wordt vermoed (bijvoorbeeld indien de werkgever niet binnen een bepaalde termijn reageert).

Weigering van het telewerk

Gaat de werkgever niet akkoord, dan moet hij de redenen hiervoor zo snel mogelijk schriftelijk (op papier of elektronisch) ter kennis van de werknemer brengen.  Een simpele weigering zonder motivering is dus niet toegelaten!

 

Waar kan het telewerk plaatsvinden?

Het telewerk kan worden verricht in de woning van de telewerker of op elke andere door hem gekozen plaats.

 

Wat zijn de na te leven modaliteiten?

Gelijke behandeling

Het telewerk brengt geen wijzigingen aan de rechten en verplichtingen van de occasionele telewerker aan. Het gaat immers slechts om een modaliteit van de arbeidsorganisatie.

Dit houdt onder meer dat hij dezelfde rechten moet genieten als de werknemers die wel op kantoor werken.  Daarnaast moeten ook  de werkbelasting en de te halen prestatienormen gelijkwaardig zijn aan die van de kantoorcollega’s met een vergelijkbare functie.

Het occasionele telewerk mag dus geen negatieve invloed hebben op het statuut van de werknemer.

Werkorganisatie

De telewerker organiseert zelf zijn werk, maar wel binnen het kader van de in de onderneming geldende arbeidsduur. Dit houdt in dat de werknemer het aantal uren voorzien in zijn uurrooster zal moeten presteren, maar zonder dat hij dit uurrooster strikt moet naleven.

Zo kan hij op de dag van het telewerk zijn werk bijvoorbeeld gedurende een uur onderbreken omdat hij naar de dokter moet en dit uur later op de dag inhalen buiten zijn normale werkrooster, zonder dat dit als een overuur beschouwd zal worden.

Praktische afspraken

De werkgever en de werknemer moeten in onderling akkoord afspraken maken over het occasioneel telewerk en minstens over de volgende zaken:

Deze praktische afspraken kunnen ook opgenomen worden in een collectieve arbeidsovereenkomst of in (een bijlage bij) het arbeidsreglement, zodat ze voor alle werknemers van de onderneming gelden en er hier niet telkens per werknemer een afspraak over gemaakt moet worden.   Deze cao of bijlage moet dan ook nog een aantal andere elementen bevatten. Voor meer informatie hierover verwijzen we u naar de vraagWat neemt u op in het arbeidsreglement?

 

Wat neemt u op in het arbeidsreglement?

Opmerking vooraf:  het is niet verplicht om het occasioneel telewerk in het arbeidsreglement op te nemen.  Het kan echter wel handig zijn om de modaliteiten die gelden in geval van occasioneel telewerk collectief te bepalen, zodat de werknemers weten waar ze aan toe zijn als ze occasioneel telewerk aanvragen.  In dat geval moet het door de onderneming uitgewerkte beleid voor occasioneel telewerk wel in het arbeidsreglement (of in een collectieve arbeidsovereenkomst) opgenomen worden.

Geen verbod

De wet laat niet toe dat de onderneming afbreuk doet aan het recht van de werknemer op occasioneel telewerk omwille van overmacht of persoonlijke redenen.  In het arbeidsreglement opnemen dat occasioneel telewerk niet toegelaten is of dat het enkel kan omwille van professionele redenen (bijvoorbeeld om in alle rust een opleiding te kunnen voorbereiden), is dus verboden.

Verplicht op te nemen vermeldingen

Wil de onderneming in een cao of in het arbeidsreglement een kader bepalen waarbinnen occasioneel telewerk kan worden aangevraagd, dan moet dit kader minstens de volgende elementen bevatten:

Opgelet!  Ook de sectoren hebben de mogelijkheid om een dergelijke cao te sluiten.  Als dit het geval is, moet de onderneming uiteraard het sectoraal kader respecteren.

 

Moet de werkgever de benodigde apparatuur leveren en de kosten die verband houden met telewerk ten laste nemen?

Benodigde apparatuur

In tegenstelling tot wat bij structureel telewerk geldt, is de werkgever bij occasioneel telewerk niet verplicht om aan de telewerker de voor telewerk benodigde apparatuur te leveren, die te installeren en te onderhouden. 

Hij moet dus evenmin:

De werkgever kan er echter voor kiezen om die apparatuur te leveren en deze kosten ten laste te nemen.

Indien de telewerker zijn eigen apparatuur gebruikt, zijn de aan het telewerk verbonden kosten voor installatie van informaticaprogramma’s, werking en onderhoud, alsook de kosten voor afschrijving van de apparatuur niet verplicht ten laste van de werkgever.

Als de werkgever wil bijdragen in deze kosten moeten ze vóór de aanvang van het telewerk worden geraamd in verhouding tot de in het kader van het telewerk verrichte prestaties of volgens een door de partijen vastgestelde verdeelsleutel.

Als de werknemer gebruik maakt van zijn privécomputer of privé- internetaansluiting kan de werkgever die kosten terugbetalen maar hij moet dat doen op basis van de werkelijk gemaakte kosten. De forfaits van:

die bij structureel telewerk gelden, zijn hier niet van toepassing[1].

Aanverwante kosten

Net zoals voor de levering van eigen apparatuur is de werkgever niet verplicht om de aanverwante kosten in het kader van occasioneel telewerk terug te betalen. Hij kan er echter voor kiezen om dat wel te doen.

Vergoeding van 10% van het loon

Raadpleeg voor meer informatie over deze vergoeding onze fiche over structureel telewerk. Deze werkwijze is echter niet de meest geschikte voor occasioneel telewerk, dat per definitie niet regelmatig is.

Bureauvergoeding

De RSZ en de fiscus aanvaarden de bureauvergoeding van 129,48 euro (144,31 euro in april, mei en juni 2021) niet bij occasioneel telewerk. Ze wordt enkel vrijgesteld bij structureel en regelmatig telewerk. Er geldt echter een uitzondering voor telewerk dat wordt toegepast ten gevolge van het coronavirus

Meer informatie over de terugbetaling van kosten vindt u in ons overzicht.

 


[1] Er geldt echter een uitzondering voor telewerk dat wordt ingevoerd ten gevolge van het coronavirus

 

Is de occasionele telewerker beschermd tegen arbeidsongevallen?

Er is sprake van een arbeidsongeval als de feiten die aanleiding gaven tot het letsel zich hebben voorgedaan tijdens en wegens de uitvoering van de arbeidsovereenkomst. Aangezien het occasioneel telewerk meestal uitgevoerd wordt in de privéwoning van de werknemer en dus buiten elke controle om, is het meestal niet zo eenvoudig om dit te bepalen.

Vermoeden van arbeidsongeval

Om hieraan te verhelpen, werd voor de telewerkers in de arbeidsongevallenwet een vermoeden van uitvoering van arbeidsovereenkomst beperkt in tijd en ruimte ingevoerd. Dit vermoeden stelt dat wanneer de telewerker een ongeval heeft op de plaats(en) en tijdens de uren vermeld in de telewerkovereenkomst, dit steeds vermoed zal worden een arbeidsongeval te zijn.  De verzekeraar mag uiteraard steeds het tegenbewijs leveren. 

Ook in geval van occasioneel telewerk

Voorheen was dit vermoeden enkel van toepassing op de structurele telewerker, want een schriftelijke overeenkomst voor telewerk was vereist.

De wet heeft het vermoeden ook toepasbaar op de occasionele telewerker gemaakt. Elk “ander document dat het telewerk generiek of punctueel, collectief of individueel, toelaat” volstaat nu immers.

Dit document moet de plaats of de plaatsen waar het telewerk verricht wordt en de periode van de dag waarin arbeid kan verricht worden vermelden.

Bij gebrek aan deze vermelding zal het vermoeden van toepassing zijn op de woonplaats of de plaats(en) waar het telewerk gewoonlijk wordt uitgevoerd en/of tijdens de werkuren die de telewerker zou moeten presteren indien hij in de lokalen van de werkgever zou zijn tewerkgesteld.

Bewijs van arbeidsongeval

Als het vermoeden niet speelt, dan zal de werknemer moeten bewijzen dat het om een arbeidsongeval gaat om een tussenkomst van zijn arbeidsongevallenverzekeraar te kunnen krijgen. In dat geval zal hij dus moeten kunnen aantonen dat het ongeval zich voorgedaan heeft tijdens en wegens de uitvoering van de arbeidsovereenkomst.

 

Wat doet Securex voor u?

Om u te helpen hebben we verschillende pakketten samengesteld met alle nodige documenten om telewerk in te voeren. Bestel uw pakket in onze e-Shop onder het trefwoord Telewerk en ga onmiddellijk aan de slag!

 

U vindt informatie over:

 

Voor gepersonaliseerd advies, kunt u terecht bij uw Legal Advisor.

 

Wat zijn de belangrijkste wettelijke referenties?