To Delete Document
InEditMode: ("1" if Yes) IsNewDoc: ("1" if Yes) DspNow: UserCN: (username-CN) HistoryFields: (is used in the code for the history subform) -

-

PAB/PVB: een arbeids- of een takenovereenkomst voor uw persoonlijke assistent?

18/10/2021

Een normale tewerkstelling tussen werkgever en werknemer gebeurt steeds met een arbeidsovereenkomst. In het specifieke geval van de persoonlijke assistentie- (PAB) of persoonsvolgende budgetten (PVB), hebben we echter dikwijls te maken met een tewerkstelling in familieverband. In dat geval wordt er gewerkt met een takenovereenkomst. De regels en verplichtingen voor beide contracten zijn verschillend.

Vanaf 2022 gaan de VIA 4-middelen voor takenovereenkomsten in het kader van een persoonlijk assistentiebudget wegvallen. Daardoor zijn sommige budgethouders misschien geneigd om toch met een arbeidsovereenkomst te werken binnen familieverband. In dit artikel overlopen we de gevolgen waar u rekening moet mee houden.

 

Wanneer een takenovereenkomst?

De richtlijn is dat er met een takenovereenkomst gewerkt wordt wanneer men een persoonlijke assistent tewerkstelt die deel uitmaakt van het gezin van de budgethouder (= gedomicilieerd op hetzelfde adres) of die een familielid is tot de 2e graad. Dit zijn de partner, (groot)ouders, (klein)kinderen, broers en zussen van de budgethouder. Ook de schoonfamilie in dezelfde graad wordt hiermee bedoeld.

Opgelet: het is de relatie tussen persoonlijke assistent en budgethouder die moet beoordeeld worden, want die laatste is de werkgever.

 

Waarom een takenovereenkomst?

De Arbeidsovereenkomstenwet definieert een arbeidsovereenkomst als een overeenkomst waarbij arbeid wordt geleverd onder gezag en in ruil voor loon. Wanneer één van deze elementen ontbreekt, kan men niet langer spreken van een arbeidsovereenkomst. Bij een tewerkstelling van een familie- of gezinslid is het vooral het element ‘werken onder gezag’ dat een probleem stelt. In welke mate kan je werkelijk gezag uitoefenen in een dichte relatie?

Daarom werd de takenovereenkomst in het leven geroepen. Hier is geen wettelijk kader voor, maar het is een praktische oplossing om aan de gezagsproblematiek tegemoet te komen. Deze bestaat enkel in het PAB/PVB-landschap en wordt aanvaard door de RSZ, de fiscus en de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg.

 

Wanneer is er sprake van een gezagsrelatie?

Er moet sprake zijn van ondergeschiktheid. Dit onderscheidt een werknemer van een zelfstandige. De werkgever geeft leiding en oefent toezicht uit op het werk van de werknemer. Hij of zij geeft ook bevelen en instructies over hoe het werk moet uitgeoefend worden. Dit hoeft daarom niet de hele tijd te gebeuren, maar de werkgever heeft wel de bevoegdheid om op elk ogenblik gezag uit te oefenen.

Een ander belangrijk element is de vrijheid die de werknemer heeft om zijn werkdag of -week in te delen, vakantie kan plannen enzovoort. Is het de budgethouder die het hier voor het zeggen heeft, dan kan er sprake zijn van een arbeidsovereenkomst. Bepaalt de persoonlijke assistent zelf de momenten waarop gewerkt wordt, dan zal een gezagsrelatie moeilijker aan te tonen zijn en spreken we wellicht over een takenovereenkomst.

 

Welke gevolgen zijn er gekoppeld aan een arbeidsovereenkomst?

Voor bepaalde instanties maakt het geen verschil uit of men werkt met een arbeids- dan wel een takenovereenkomst. Zo zal de RSZ voor beide contracten dezelfde bijdragen innen en ook de fiscus maakt geen onderscheid.

Voor het arbeidsrecht en de bestedingsregels van het VAPH zal dit echter wel een verschil uitmaken. We zetten even de verschillen op een rijtje:

 

 

Arbeidsovereenkomst

Takenovereenkomst

Minimumloon

Het minimumloon wordt vastgelegd bij cao en moet gegarandeerd worden

Er is geen minimumloon

Eindejaarspremie

Er is een verplichte eindejaarspremie, tussenkomst wordt in het budget

Er is geen verplichte eindejaarspremie (en ook geen tegemoetkoming hierin vanuit het VAPH)

Kosten woon-werkverkeer

Een tussenkomst is verplicht voor woon-werkverkeer met de trein, het openbaar vervoer, de fiets of een ander privé-vervoermiddel

Een tussenkomst is niet verplicht

Kosten voor professionele verplaatsingen

Verplichte tussenkomst (opgelet, mag niet met het PAB-budget betaald worden (wel met PVB))

Een tussenkomst is niet verplicht

Arbeidsduur

De normale regels gelden

  • gemiddelde arbeidsduur van 38 uur per week
  • overloon en inhaalrust boven 9 uur per dag en/of 40 uur per week
  • minimum 3 uur per prestatie en minimum 13 uur per week

Er is geen minimum- noch maximumarbeidsduur en overloon moet niet betaald worden

Feestdagen

10 betaalde feestdagen per jaar

Feestdagenwet is niet van toepassing

Ziekte

Gewaarborgd loon is verschuldigd

Geen recht op gewaarborgd loon

Solidariteitsbijdragen voor een studentenovereenkomst

Het is mogelijk om met dit gunstregime te werken

Het is niet mogelijk om van de solidariteitsbijdragen gebruik te maken

Beëindiging van de overeenkomst

De normale regels voor opzeg gelden

Regels rond beëindiging kunnen overeen gekomen worden in de takenovereenkomst

Arbeidsreglement

Verplicht

Niet verplicht

 

Wie beoordeelt de aard van de overeenkomst?

De beoordeling van de aard van het contract is een feitenkwestie. Daarom zijn enkel de contracterende partijen in staat om dit te beoordelen. Het VAPH noch uw budgethoudersvereniging kunnen hier een standpunt innemen.

Securex kan u uiteraard wel adviseren aan de hand van de elementen die u aanbrengt, maar in de meeste gevallen zal een arbeidsovereenkomst binnen gezins- of familieverband moeilijk te verantwoorden zijn.

 

Bewindvoerder, budgethouder en persoonlijk assistent?

In bepaalde gevallen kan het zijn dat het statuut van achtereenvolgend bewindvoerder, budgethouder én persoonlijk assistent verenigd worden in één persoon, meestal een ouder van de persoon met een handicap. In dergelijke gevallen aanvaardt het VAPH dat dit kan, op voorwaarde dat er een vonnis is van de vrederechter die zich hiermee akkoord verklaart. De tewerkstelling verloopt in dergelijk geval via een takenovereenkomst.

 

Meer weten?

Lees alles over de tewerkstelling van een persoonlijke assistent in ons dossier op Lex4You.

Over de tewerkstelling van een student schreven we eerder dit jaar al een artikel.

 

Securex Sociaal Secretariaat - Legal 18-10-2021