To Delete Document
InEditMode: ("1" if Yes) IsNewDoc: ("1" if Yes) DspNow: UserCN: (username-CN) HistoryFields: (is used in the code for the history subform) -

-

Mystery shopping - Inspecteurs incognito op de werkplaats om discriminatie vast te stellen

02/13/2018

Sociaal inspecteurs mogen zich zeer binnenkort onder heel strikte voorwaarden voordoen als potentiële klanten of werknemers om na te gaan of een onderneming zich schuldig maakt aan discriminatie.

In het kader van die ‘mystery shopping’ voorziet de wet[1] in een uitzondering op de verplichting dat sociale inspecteurs hun legitimatiebewijs moeten tonen. Deze nieuwe maatregel zal in werking treden op de eerste dag van de tweede maand na publicatie in het Belgisch Staatsblad, dus op 1 april 2018.

Waarom zoveel mysterie?

In de praktijk is het voor de inspectiediensten erg moeilijk om te bewijzen dat er sprake is van discriminatie. Daarvoor moet bij de pleger van de inbreuk een bijzonder opzet worden bewezen[2].

Voortaan krijgen de inspecteurs dus de mogelijkheid om zich voor te doen als (potentiële) klanten of werknemers van een onderneming. In tegenstelling tot de algemene regel hoeven inspecteurs die een onderzoek voeren naar discriminatie dus hun legitimatiebewijs niet voor te leggen noch hun hoedanigheid van inspecteur te melden.

Met de techniek van ‘mystery shopping’ kan onderzoek gedaan worden naar bepaalde discriminatoire praktijken in een sector of bij een specifieke werkgever. Zo zal bijvoorbeeld nagegaan kunnen worden of een onderneming ingaat op de vraag van een klant om het werk niet door een allochtone werknemer uit te laten voeren.

Een bijzonder strikt wettelijk kader

Om de nodige waarborgen voor de naleving van de fundamentele principes in te bouwen moet aan een aantal cumulatieve voorwaarden voldaan zijn voordat gebruik gemaakt kan worden van mystery shopping. Op die manier kunnen ook uitlokkingsacties worden vermeden.

Antidiscriminatiewetten

Om de redenen die we hierboven hebben aangehaald mogen sociale inspecteurs alleen van deze bevoegdheid gebruik maken met het oog op het toezicht op de naleving van de antidiscriminatiewetgeving (en op de uitvoeringsbesluiten ervan) op het gebied van het arbeidsrecht:

  • de wet van 10 mei 2007 ter bestrijding van bepaalde vormen van discriminatie;
  • de wet van 10 mei 2007 ter bestrijding van discriminatie tussen vrouwen en mannen;
  • de wet van 30 juli 1981 tot bestraffing van bepaalde door racisme of xenofobie ingegeven daden.
Objectieve aanwijzingen van discriminatie

De inspecteurs mogen zich als ze een onderneming benaderen enkel als een potentiële klant of werknemer voordoen als er objectieve aanwijzingen van discriminatie bestaan, die worden ondersteund door resultaten van datamining en datamatching.

‘Datamining’ is het gericht zoeken naar verbanden in gegevensverzamelingen met als doel profielen op te stellen voor verder onderzoek. ‘Datamatching’ is, zoals de benaming aangeeft, het vergelijken van twee sets van verzamelde data met elkaar[3]. Deze technieken kunnen worden gebruikt om mogelijke discriminatie op te sporen.

Voorafgaand schriftelijk akkoord

Mystery shopping wordt overigens enkel toegestaan na uitdrukkelijk en voorafgaand akkoord van de arbeidsauditeur of de procureur des Konings. Dit akkoord moet ook worden gegeven voor strafbare feiten die door de sociaal inspecteur worden gepleegd (zie verder).

Enkel indien noodzakelijk

De praktijk van ‘mystery shopping’ mag ten slotte enkel worden gebruikt indien het voor de uitoefening van het toezicht noodzakelijk is om de reële omstandigheden die gelden voor (potentiële) klanten of werknemers te kunnen vaststellen. Er is dus vereist dat de feiten niet via één van de andere bevoegdheden van de sociaal inspecteurs vastgesteld kunnen worden.

Strafbare feiten: enkel bij absolute noodzakelijkheid en na voorafgaand akkoord

De inspecteurs mogen in het kader van hun onderzoek over discriminerende praktijken geen strafbare feiten plegen.

De sociaal inspecteurs die in het kader van hun opdracht of ter verzekering van hun eigen veiligheid strafbare feiten plegen blijven echter vrij van straf:

  • als het gaat om strikt noodzakelijke strafbare feiten;
  • mits ze het uitdrukkelijk en voorafgaand akkoord van de arbeidsauditeur of de procureur des Konings hebben verkregen;
  • als de strafbare feiten niet ernstiger zijn dan die waarvoor de inspecteur een beroep doet op mystery shopping;
  • en evenredig zijn met het nagestreefde doel.
Absoluut provocatieverbod

Provocatieacties, waarbij de sociaal inspecteur discriminerend gedrag uitlokt, zijn altijd verboden.

Verslag

Alle acties die tijdens de mystery shopping worden ondernomen en de resultaten ervan moeten worden opgetekend in een verslag en worden meegedeeld aan de arbeidsauditeur of de procureur des Konings.

Al een Brusselse ordonnantie

In Brussel voerde een ordonnantie al de mogelijkheid in om binnen de bevoegdheden van het gewest gebruik te maken van ‘valse’ cv’s en ‘mystery calls’. Lees voor meer informatie hierover ons artikel van 9 november 2017.

Meer info?

Wenst u meer informatie over de bevoegdheden van de federale sociaal inspecteurs, neem dan zeker een kijkje in onze informatiefiche over dit onderwerp. U vindt ze terug onder de rubriek Sociaal > Dossiers > Sociaal Strafrecht > Federaal.

 


[1] Nieuw artikel 42/1 van het Sociaal Strafwetboek, ingevoegd door de wet houdende diverse bepalingen inzake werk van 15 januari 2018, Belgisch Staatsblad van 5 februari 2018, 1ste editie.

[2] In tegenstelling tot wat voor de meeste inbreuken op het arbeidsrecht is bepaald.

[3] Deze definities zullen worden opgenomen in artikel 16 van het Sociaal Strafwetboek.

Securex Sociaal Secretariaat - Legal 02/13/2018